نگاه منتقد؛ شهرزاد امیرشاه‌کرمی

52 هرتز و فریاد ناشنیده‌ها

52 هرتز و فریاد ناشنیده‌ها
فیلم «52 هرتز» با بهره‌گیری از ساختار فیلم‌نامه‌هایی که بر مبنای پیرنگ چندرشته‌ای قرار گرفته تلاش دارد تا داستان سه جوان را در دل معضلات اجتماعی اعتیاد، اقتصاد و اشتغال روایت کند این فیلم که صدای ناشنیده جوانان زیر پوست این جامعه است، می‌توانست یک سه‌گانه کوتاه مهم و اثرگذار باشد.

ساختار فیلم‌نامه‌هایی که بر مبنای پیرنگ چندرشته‌ای قرار گرفته است، این فرصت را در اختیار تماشاگر قرار می‌دهد تا یک مضمون واحد را از طریق چند داستان پی بگیرد. به گفته "جان تروبی" در کتاب "آناتومی داستان"، این ساختار ظرفیت بیشتری برای درک هویت انسانی و تجربه زیستی در اختیار مخاطب قرار می‌دهد.

ساختار پیرنگ چند رشته‌ای یا پیرنگ افقی چند بعدی از رمان و سریال‌نویسی به سینمای بلند راه یافته است و فیلم‌هایی که چنین ساختاری دارند، عموماً دارای سه رشته داستان متفاوت با سه شخصیت جداگانه هستند که یک مضمون واحد را روایت می‌کنند.

برش از یک رشته داستان به داستانی دیگر سبب می‌شود تا در نقطه اتصال رشته‌ها به یکدیگر، نوعی شناخت و غافل‌گیری برای مخاطب ایجاد شود. فیلم 52 هرتز با بهره‌گیری از همین ساختار، تلاش دارد تا داستان سه جوان را در دل معضلات اجتماعی اعتیاد، اقتصاد و اشتغال روایت کند؛ پسر جوان معتادی که از سوی پدرش طرد می‌شود، دختر جوانی که با همکاری دوستانش یک باند دزدی به راه انداخته است و نوازنده جوانی که از طریق موسیقی خیابانی هنرش را عرضه می‌کند.

هدف از چنین ساختاری آن است که شخصیت‌های سه داستان با یکدیگر مورد مقایسه قرار گیرند و از طریق عناصر فرمالی چون تضاد، تشابه و تکرار، بیننده بتواند مضمون مورد نظر سازندگان را دریابد و تجربه زیستی یک فرد را به گروه یا خرده‌جامعه تعمیم دهد. فیلم 52 هرتز در روایت جداگانه هر داستان موفق عمل کرده است. اما فقدان رابطه و پیوند ارگانیک میان سه رشته پیرنگ در کلیت فیلم، سبب می‌شود تا هدفی که پیشتر به آن اشاره شد، چندان حاصل نشود. 

داستان دو پسر جوان در پایان‌بندی به یکدیگر پیوند می‌خورد؛ نوازنده، جوان معتاد را نجات و جان خود را از دست می‌دهد. در عین آنکه داستانک دختر پیوند ارگانیکی با این دو داستان ندارد. از سویی دیگر هر رشته مضمونی متفاوت را نمایان می‌کند. اگرچه هر یک تمرکزی بر معضلات اجتماعی جوانان دارند. اما این صرفاً ظرفی برای بیان داستان یا به عبارتی ماده خام آن است. مضمون داستان پسر نوازنده، ماندن بر اصول اخلاق فردی تا پای جان است. درون‌مایه داستان دختر کشف معنای جدیدی از زندگی است و در داستان پسر معتاد، مضمونِ انگیزه برای شروعی دوباره دریافت می‌شود. هیچ یک از سه داستان در نقطه اتصال و پیوند با یکدیگر، قادر نیستند تعلیق یا غافل‌گیری پدید آورند.

پیوندهای تصادفی میان سه داستان سبب می‌شود تا عناصر فرمال نیز کارکرد لازم را نیابند. در عین آنکه انتخاب ظرف و بستر اجتماعی برای هر داستان به درستی صورت گرفته و فیلم توانسته است با رعایت خط قرمزها و محدودیت‌ها، ساختارها و مناسبات نادرست اجتماعی را از دل خانواده تا متن جامعه به نقد بکشاند.
شاید بتوان گفت سه رشته داستان فیلم 52 هرتز بیشتر به سه فیلم کوتاه مجزا می‌مانند که در آن مدیوم می‌توانستند آثار مهمی به حساب آیند و قابل توجه باشند. به عنوان نمونه دختری که از ثروتمندان دزدی می‌کند تا مانع فروش کلیه افراد نیازمند شود، خود به میزان کافی ماده داستانی را برای یک فیلم کوتاه تأثیرگذار دارد.

اما این داستان در پیوند با دو رشته دیگر، نه به درستی درک می‌شود و نه به طور کامل فرصتی برای روایت داستان و پرداخت شخصیت‌های خود دارد. دختری که به علت گذشته خود چنین روشی را برگزیده است، می‌تواند یک ضدقهرمان منحصربه‌فرد برای یک درام کوتاه باشد. به‌این‌ترتیب فیلم 52 هرتز که صدای ناشنیده جوانان زیر پوست این جامعه است، می‌توانست یک سه‌گانه کوتاه مهم و اثرگذار باشد.

نویسنده: شهرزاد امیر شاه کرمی 

 


مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی، به عنوان زیر مجموعه سازمان سینمایی وزارت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، از تهیه کنندگان و فیلمسازان این حوزه که علاقمند به حضور در اکران فیلم‌های هنری و تجربی در قالب «گروه سینمایی هنر و تجربه» دعوت می‌نماید. نمایش‌های سینمایی هنر و تجربه برنامه‌ای جامع برای عرضه فیلم‌های ارزشمند و غیرتجاری است که نمایش آنها می‌تواند افقهای جدیدی در دیدگاه سینمایی پیشنهاد کند و برای توسعه زبان سینما دست به تجربیات در شیوه‌های بیانی بزند و به ارتقای دانش سینمایی تماشاگران و ارتقای کیفیت هنری سینمای ایران کمک کند.
نشانی: خیابان ولی عصر ، بالاتر از پارک ساعی ، نرسیده به توانیر نبش کوچه لنکران(احتشام سابق) ، طبقه سوم
کدپستی : 1434843619 - تلفن : 02188673281 - 02188673280